Pompalı Su Arıtma

Dahili basınç pompasıyla her katta ve her basınçta tam verim veren tezgah altı arıtma cihazları.

Ters ozmoz membranı suyu geçirmek için basınç ister. Membranın gözenekleri o kadar dardır ki suyun karşı tarafa geçmesi kendiliğinden olmaz; suyun kendi ozmotik basıncını yenecek bir itme gerekir. Şebeke basıncı yeterliyse cihaz bu işi ek bir donanım olmadan yapar. Yetmiyorsa membranın yüzeyinde gereken itme oluşmaz ve sistem yavaşlar. Bu, mutfakta teknik bir arıza gibi görünmez; şöyle görünür: tank saatlerce dolmaz, arka arkaya iki sürahi doldurulduğunda akış zayıflar, drenaja giden atık su miktarı artar, arıtılmış suyun çözünmüş madde değeri yükselir.

Pompalı su arıtma cihazları bu zinciri baştan keser. Cihazın gövdesinde küçük bir basınç pompası vardır ve membrana verilecek basıncı şebekeden bağımsız olarak kendisi üretir. Şebeke basıncı 2,5 barın altına düşen üst katlarda, sabah ve akşam saatlerinde basıncı belirgin biçimde dalgalanan bölgelerde ve deposu düşük kotta duran binalarda fark doğrudan hissedilir. Tanksız (direkt akışlı) modeller ise yapıları gereği zaten pompalıdır: depolayacak tankları olmadığı için istenen debiyi anlık üretmek zorundadırlar. Bu sayfadaki cihazlar tezgah altına, evye dolabının içine yerleşir ve ayrı bir arıtma musluğuyla çalışır.

Pompalı su arıtma cihazı nasıl çalışır?

Cihaz iki ayrı iş yapar: suyu kademe kademe süzer ve bu kademelerin en zorunu olan membrana yeterli basıncı sağlar. Pompanın görevi ikincisidir. Ön filtreler basınç gerektirmez, membran gerektirir.

Kademeler sırayla ne yapar?

Ev tipi sistemlerde yaygın kurgu beş kademedir ve sıralama rastgele değildir; her kademe kendinden sonrakini korur.

• Birinci kademe — tortu filtresi: kum, pas, kil ve tesisattan kopan parçacıkları tutar. Katalogdaki ön filtrelerde tipik gözenek 5 mikrondur. Bu kademe olmasa karbon yatağı kısa sürede tıkanır.
• İkinci kademe — granül aktif karbon: suyun tadını ve kokusunu etkileyen organik bileşikleri ve şebekedeki serbest klorun büyük bölümünü tutar.
• Üçüncü kademe — blok karbon: granül yatağın kaçırdığı kalan klorun tutulduğu yerdir ve asıl işi membranı korumaktır. İnce film membran malzemesi klora karşı dayanıksızdır; klor geçerse membran kalıcı olarak zarar görür. Membranın erken bitmesinin en sık nedeni budur.
• Dördüncü kademe — ters ozmoz membranı: asıl arıtımın yapıldığı kademe. Yarı geçirgen bir sarım filmdir; su molekülü geçer, çözünmüş tuzların büyük bölümü geçemez ve konsantre tarafta kalır. Ev tipi cihazlarda 1812 ölçüsündeki membran standarttır.
• Beşinci kademe — son karbon: tanktan gelen suyun tadını düzenler, depolamadan kaynaklanan yavan tadı toparlar. Bazı kurgularda bu kademenin yerine mineral ilaveli bir kartuş kullanılır.

Pompa devreye ne zaman girer, ne zaman durur?

Pompa sürekli çalışmaz. Sistemde iki basınç şalteri vardır. Yüksek basınç şalteri tankın çıkışını izler; tank dolup içindeki basınç ayar değerine ulaştığında devreyi keser ve cihaz durur. Musluktan su alındıkça tank basıncı düşer, şalter tekrar kapanır ve üretim yeniden başlar. Düşük basınç şalteri ise girişi izler: şebekede su kesildiğinde ya da giriş filtresi tıkandığında pompanın susuz dönmesini engeller. Bu ikili sayesinde cihaz kendini yönetir; kullanıcı tarafında açma kapama işi yoktur.

Pompanın önünde bir solenoid valf bulunur. Cihaz durduğunda bu valf giriş suyunu keser, böylece durma anında membranın üzerinde basınç kalmaz ve drenaja boşuna su akmaz. Atık hattında ise akış kısıcı vardır; membranın yüzeyini yıkayan konsantre suyun ne hızla gideceğini bu parça belirler. Akış kısıcının değeri membranın kapasitesiyle eşleşmelidir — bu yüzden yüksek kapasiteli bir membranın takıldığı cihaza çok küçük bir kısıcı takmak sistemin dengesini bozar.

Basınç neden bu kadar belirleyici?

Membranın verimi basınçla doğrusal olmayan bir ilişki içindedir. İtici basınç arttıkça membrandan geçen temiz su debisi artar, buna karşılık aynı sürede geçen tuz miktarı yaklaşık sabit kalır. Sonuç: basınç yükseldikçe hem üretim hızlanır hem de arıtılmış suyun çözünmüş madde değeri düşer. Basınç düştüğünde tersi olur; cihaz hem yavaşlar hem de daha "tuzlu" su üretir. Sıcaklık da işin içindedir: soğuk su daha yoğun olduğu için membrandan daha zor geçer, kış aylarında aynı cihazın üretimi yazın olduğundan düşüktür. Pompalı cihazın sağladığı şey, bu değişkenlerden en oynak olanını — şebeke basıncını — denklemden çıkarmasıdır.

Pompalı mı, pompasız mı? Nasıl karar verilir?

Bu kararın tek bir doğru cevabı yok; evin basıncına, kullanım yoğunluğuna ve dolabın altındaki yere bağlı. Aşağıdaki tablo katalogdaki cihazların hangi duruma denk düştüğünü gösteriyor.

Evinizin basıncını nasıl anlarsınız?

En kesin yol manometreyle ölçmektir. Çamaşır makinesi musluğuna takılan basit bir test manometresi, musluk tam açıkken şebekenin verdiği durgun basıncı doğrudan gösterir. Ölçümü günün iki farklı saatinde tekrarlamak gerekir; sabah yedide ve akşam yedide okunan değer aynı evde belirgin biçimde farklı çıkabilir. Karar, en düşük değere göre verilir — cihaz gün içindeki en kötü ana göre seçilmelidir.

Manometre yoksa dolaylı işaretler de fikir verir: bina üst katındaysanız, kombi sıcak su akışı kısa aralıklarla kesiliyorsa, duş sırasında mutfakta musluk açıldığında akış gözle görülür şekilde düşüyorsa basınç sınırdadır. Bu durumda pompalı model seçmek daha güvenli yoldur; basıncı yeterli bir evde pompalı cihaz da sorunsuz çalışır, tersi geçerli değildir. Basıncı bilmeden pompasız cihaz almak ise sonradan pompa ilavesi, ek hortum ve ek montaj demektir.

Tanklı mı, tanksız (direkt akışlı) mı?

Tanklı sistemde cihaz suyu yavaş üretir ve basınçlı bir tankta biriktirir; musluğu açtığınızda tanktan gelir. Tanksız sistemde depo yoktur; musluğu açtığınızda cihaz o anda üretir. İki yaklaşımın da bedeli farklı yerdedir.

Tanklı sistemin avantajı düşük kapasiteli membranla yüksek anlık debi verebilmesidir; cihaz gece boyunca çalışıp tankı doldurur, siz sabah bir sürahiyi hızlıca doldurursunuz. Bedeli iki tanedir: tank tezgah altında hatırı sayılır yer kaplar ve suyun bir bölümü tankta bekler. Bekleyen su bozulmaz ama tadı, taze üretilmiş suya göre yavanlaşır — son kademe karbon filtresi tam olarak bunun için vardır.

Tanksız sistemde bekleyen su yoktur, her bardak o an üretilir ve tezgah altındaki yer belirgin biçimde açılır. Bedeli membranın çok daha yüksek kapasiteli olması gerekliliğidir; anlık debiyi karşılamak için sistem büyür ve pompa daha çok çalışır. Bu yüzden direkt akışlı cihazlar tanklı muadillerine göre daha üst fiyat aralığındadır. 300 GPD tanksız model ev ölçeği için, 500 GPD tanksız model ve Merlin direkt akışlı sistem ise art arda kullanımın hiç durmadığı iş yeri temposu için kurgulanmıştır.

GPD ne demek, litre karşılığı nedir?

GPD, "gallon per day" yani günlük galon anlamına gelir ve membranın günde üretebileceği arıtılmış su miktarını anlatır. Bir ABD galonu yaklaşık 3,78 litredir. Buna göre 300 GPD kabaca günde 1.100 litre, 500 GPD ise kabaca günde 1.900 litre karşılığına denk gelir.

Burada dürüst olmak gerekir: GPD değerleri membran üreticisinin belirlediği test koşullarında — belirli bir giriş basıncı, belirli bir su sıcaklığı ve belirli bir tuzluluk seviyesinde — ölçülür. Gerçek kullanımda giriş suyu daha soğuk, basınç daha düşük ve tuzluluk farklı olduğu için üretim bu değerin altında kalır. GPD'yi mutlak bir kapasite garantisi değil, modeller arası karşılaştırma ölçüsü olarak okumak doğrudur: 500 GPD'lik bir membran 300 GPD'likten belirgin biçimde hızlıdır, ama ikisi de etiketindeki litreyi her koşulda vermez.

8 litre mi, 12 litre mi?

Tank hacmi kararı hane büyüklüğüne değil, kullanımın yoğunlaştığı ana bağlıdır. Günde toplam ne kadar su içildiği değil, bir seferde ne kadarının çekildiği belirleyicidir. İki kişilik hanelerde 8 litrelik tank rahatlıkla yeter; kalabalık evlerde, yemek pişirme suyunun da arıtılmış sudan alındığı mutfaklarda 12 litre öneriyoruz.

Bir noktayı baştan söylemek gerekir: basınç tankının etiketindeki hacim brüt gövde hacmidir. Tankın içinde suyu iten bir hava bölmesi vardır ve bu bölme her zaman bir miktar yer kaplar. Dolayısıyla 8 litrelik tanktan tek seferde 8 litre su almak beklenmemelidir; kullanılabilir miktar bunun altındadır ve tankın hava ön basıncına göre değişir. Aynı mantık 12 litrelik tank için de geçerlidir. Karşılaştırma yaparken iki tankın da aynı kuralla ölçüldüğünü hatırlamak yeterli — 12 litrelik model 8 litrelik modelden gerçekten daha fazla su tutar.

Tank sonradan da büyütülebilir. Mevcut bir cihazın tankını değiştirmek, bağlantı ölçüsü uyduğu sürece basit bir işlemdir; tank bölümünde 8 litrelik ve 12 litrelik basınç tankları ayrı ayrı bulunur. Ancak tankı büyütmek üretim hızını artırmaz; yalnızca hazır bekleyen suyu artırır. Tank hep boş kalıyorsa sorun hacimde değil, membran kapasitesindedir.

Ek donanımlar: ekran, cam depo ve ışık kademesi

Pompalı gövde aynı kalırken üzerine eklenen üç donanım katalogda ayrı modeller olarak duruyor. Hangisinin gerçekten işinize yarayacağı kullanım alışkanlığınıza bağlı.

Dijital ekran. Kompakt dijital model filtre ömrünü ve cihaz durumunu ön yüzdeki ekrandan gösterir. Bunun somut faydası, bakımın takvime değil kullanıma göre yapılmasıdır. Filtre değişimini "geçen sene şubatta yapmıştık" diye hatırlamaya çalışan çoğu kullanıcı gecikir; gecikmenin faturası da membrana çıkar. Ekranlı modellerin tamamı için dijital su arıtma bölümüne bakabilirsiniz.

Cam depo. Cam depolu model arıtılmış suyu metal ya da plastik gövde yerine cam hazneli bir depoda saklar. Suyun uzun süre beklediği, günlük tüketimin düşük olduğu evlerde tercih edilir. Cam gövde koku ve tat tutmaz, temizliği gözle denetlenebilir. Buna karşılık cam depolu kurgular basınçlı tank kadar kompakt değildir ve yerleşim için biraz daha planlama ister.

Işık kademesi. UV lambalı tezgah altı model arıtım kademelerinin en sonuna bir ultraviyole arıtım ünitesi ekler. Bu ünite kimyasal katmaz, suyun bileşimini değiştirmez ve tadını etkilemez; yalnızca son kademede ek bir güvence katmanı oluşturur. Kaynağı değişken şebeke hatlarında ve suyun tankta uzun süre beklediği kullanımlarda anlamlıdır. Lamba bir sarf malzemesidir ve düzenli aralıklarla yenilenir; yedekleri UV lamba bölümünde, bağımsız çalışan üniteler ise UV arıtım kategorisindedir.

Atık su oranı ve elektrik tüketimi

Ters ozmozun kaçınılmaz bir yan ürünü vardır: membranın tuttuğu maddeleri yüzeyden süpüren konsantre su. Bu su drenaja gider ve "atık su" diye anılır. Her ters ozmoz cihazı, pompalı ya da pompasız, bunu üretir. Merak edilen soru oranın ne olduğudur ve tek bir sayı vermek doğru olmaz, çünkü oranı üç şey belirler.

• Giriş basıncı: basınç yükseldikçe aynı miktarda temiz su için daha az yıkama suyu yeter. Pompalı cihazın pompasıza göre en somut üstünlüklerinden biri budur — düşük basınçta çalışan bir sistem oransal olarak daha çok su atar.
• Giriş suyunun çözünmüş madde yükü: su ne kadar yüklüyse membranın yüzeyi o kadar çok yıkanmalıdır.
• Akış kısıcının değeri: membranla eşleşmeyen bir kısıcı oranı doğrudan bozar. Filtre değişiminde bu parçanın atlanması sık görülen bir hatadır.

Atık su hattı lavabonun gider borusuna bir kelepçeyle bağlanır. İsteyen bu suyu bir kapta toplayıp temizlik ya da bahçe sulaması için kullanabilir; içme suyu değildir ama şebeke suyundan daha kirli de değildir — yalnızca daha yoğundur.

Elektrik tarafı basittir. Pompa yalnızca üretim sırasında çalışır, tank dolduğunda ve tanksız modellerde musluk kapandığında durur. Yani tüketim, kullanılan su miktarıyla orantılıdır; cihaz prizde durduğu için sürekli enerji harcamaz. Küçük bir dolap tipi pompanın çektiği güç, mutfaktaki diğer cihazların yanında düşük kalır. Tek istisna ekranlı modellerdir: ekran ve kontrol kartı cihaz üretim yapmasa da açık kalır, ama bu tüketim pompanınkinin yanında ihmal edilebilir düzeydedir.

Pompalı sistem neyi çözer, neyi çözmez?

Beklentiyi doğru yere koymak için bunu açıkça yazmak gerekir.

• Çözer: düşük ve dalgalı şebeke basıncında üretim hızının düşmesini, tankın geç dolmasını, art arda kullanımda akışın zayıflamasını, basınç düşüklüğüne bağlı olarak arıtılmış suyun çözünmüş madde değerinin yükselmesini ve oransal atık su artışını. Üst katlarda pompasız bir cihazın hiç veremediği performansı verir.
• Çözmez — kireç: tezgah altı cihaz yalnızca mutfak musluğundan gelen suyu arıtır. Kombinizi, çamaşır makinenizi, duş başlığınızı kireçten korumaz. Tesisatın tamamı için su yumuşatma sistemi gerekir; ikisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
• Çözmez — evin geri kalanı: banyo, çamaşırlık ve bahçe hattı bu cihazın kapsamı dışındadır. Tüm eve giren suyun tortu ve klor yükünü düşürmek için bina ve daire girişi filtreleri ayrı bir kademedir.
• Çözmez — tesisat kaynaklı basınç sorunu: evdeki basınç düşüklüğü tıkalı bir ana filtreden, yarı kapalı kalmış bir vanadan ya da daralmış eski galvaniz borudan geliyorsa pompalı cihaz yalnızca kendi hattını kurtarır, evin basınç sorununu çözmez. Önce nedeni bulmak gerekir.
• Çözmez — çok yüklü kuyu suyu: yüksek tortu, demir ya da mangan içeren kaynaklarda tezgah altı cihaz ön kademe olmadan çalıştırılamaz; ön filtreler haftalar içinde tıkanır. Böyle bir kaynakta önce ön arıtım kurulur.
• Çözmez — elektrik bağımlılığı: pompalı cihaz priz ister ve pompa arızalandığında sistem pompasız bir cihaz gibi düşük hızda da olsa çalışmaya devam etmez, tamamen durur. Pompa, bakım listesine giren fazladan bir parçadır.

Kurulum

Cihaz evyenin altındaki dolaba, ayrı bir arıtma musluğuyla birlikte kurulur. Kurulumdan önce dolapta kontrol edilecek üç şey var: cihazın ve tankın oturacağı boş hacim, yakında bir priz ve soğuk su hattına takılacak çeyrek vana için erişilebilir bir nokta. Priz konusu sık atlanır; pompalı cihaz elektrikle çalıştığı için dolabın içinde ya da yakınında bir besleme gerekir ve uzatma kablosunun ıslanma ihtimali olan bir yerde bırakılması doğru değildir.

Bağlantı sırası şöyledir: soğuk su hattından çeyrek vanayla giriş alınır, cihaz gövdesi sabitlenir, tanklı modellerde basınç tankı bağlanır, arıtma musluğu için evye ya da tezgâh üzerinde bir delik kullanılır ve atık su hortumu lavabo gider borusuna kelepçeyle bağlanır. Atık hortumunun sifon seviyesinin üstünde kalması ve hortuma ters yönde su emişi olmayacak biçimde yerleştirilmesi önemlidir.

İlk çalıştırmada sistem yıkanır. Yeni filtrelerden gelen ince karbon tozu nedeniyle ilk dolan tankın suyu kullanılmaz, boşaltılır; genellikle iki tank dolumu sonrasında su berraklaşır ve tat oturur. Tanksız modellerde aynı iş, musluk birkaç dakika açık bırakılarak yapılır.

Siteden verilen siparişlerde montaj fiyata dahil değildir. Cihaz kuruluma hazır gönderilir; montaj ve devreye alma servis bedeli karşılığında yapılır. Tesisat işçiliği ve tesisat malzemeleri müşteriye aittir. Ev tipi cihazlarda montaj servis bedeli karşılığında yapılır; cihazı kendiniz bağladıysanız ayar aşamasında görüntülü aramayla ücretsiz yönlendiriyoruz. Endüstriyel kurulumlarda montaj ek ücretlidir ve tesisatın hazır olması şarttır; tesisat hazırlığı ayrı bir iştir. Yalnızca yedek parça alındığında montaj hizmeti verilmez. Bu ölçekteki cihazlarda keşfe gerek yoktur; cihaz kuruluma hazır gönderilir ve giriş-çıkış bağlantısıyla devreye alınır. Keşif, projelendirilen sistemler (endüstriyel üniteler, bina ve tesis girişi, merkezi yumuşatma) içindir; o işlerde sistem Aquapoint’ten alındığında keşif ve ölçüm ücretsizdir; yalnızca ölçüm raporu talep edilirse 2.000 TL'den başlar.

Bakım ve işletme maliyeti

Pompalı bir cihazın işletme maliyeti üç kalemden oluşur: ön filtreler, membran ve zaman içinde yıpranan donanım. Sıklık suyun kalitesine ve tüketime bağlıdır, takvime değil.

• Ön üç filtre (tortu, granül karbon, blok karbon): en sık değişen kalemdir. Tortu yükü yüksek şebekelerde daha erken, temiz şebekede daha geç dolar. Belirti nettir: aynı ayarla tank belirgin biçimde yavaş dolmaya başlar. Setler sediment filtre ve aktif karbon filtre bölümlerinde tek tek, üçlü ön filtre paketi hâlinde de bulunur.
• Membran: ön filtreler düzenli değiştirildiği sürece çok daha uzun ömürlüdür ve genellikle birkaç ön filtre döngüsünde bir yenilenir. Değişim zamanının işareti, arıtılmış suyun çözünmüş madde değerinin yükselmesidir. Ev tipi karşılıklar membran bölümünde, 1812 ölçüsündeki ev tipi membran dahil olmak üzere bulunur.
• Son kademe karbon: tadı toparlayan kademedir; suyun tadı yavanlaştıysa bu kartuş yorulmuştur.
• Işık kademesi olan modellerde lamba: ultraviyole lambanın ışık gücü zamanla düşer, lamba yanıyor görünse bile etkisi azalır. Bu yüzden çalışıp çalışmadığına değil, süresine göre yenilenir.
• Pompa ve tank: bunlar sarf değil ama ömürlü parçalardır. Pompanın sesi belirgin biçimde arttıysa ya da tank hava basıncını tutmuyorsa değişir. Pompa bölümünde tezgah altı cihaz pompası ile 300 GPD ve 500 GPD basınç pompaları ayrı ayrı bulunur.

Garanti tarafı şöyle: cihazlarımız 2 yıl garantilidir. Filtre kartuşu, membran, basınç tankı, pompa ve ultraviyole lamba gibi kullanıma bağlı olarak tükenen ya da yıpranan parçalar sarf ve yedek parça sayıldığı için garanti kapsamı dışındadır. Bu ayrım her marka için geçerlidir; cihazın garantisi bu parçaların ömrünü kapsamaz.

Sık yapılan hatalar

• Basıncı ölçmeden karar vermek. "Bizim evde su güçlü akıyor" değerlendirmesi musluk debisine bakar, oysa membranı ilgilendiren durgun basınçtır. İkisi aynı şey değildir; kısıtlı çaplı bir borudan güçlü görünen akış düşük basınçla birlikte gelebilir.
• Ön filtreleri geciktirip membranı harcamak. Blok karbon dolduğunda klor membrana ulaşır ve hasar geri dönüşsüzdür. Ucuz kartuşları geciktirmenin bedeli, pahalı kartuşun erken bitmesidir.
• Filtre değişiminde akış kısıcıyı ve solenoid valfi görmezden gelmek. Kartuşlar yenilenip bu parçalar kontrol edilmediğinde cihaz düzelmiş gibi görünür ama atık su oranı ve dolum süresi eski hâlinde kalır.
• Tankın hava basıncını hiç kontrol etmemek. Yıllar içinde tankın hava bölmesi basınç kaybeder. Cihaz üretiyor, tank dolu görünüyor ama musluktan az su geliyorsa ilk bakılacak yer burasıdır.
• Cihazı sıcak su hattına bağlamak. Membran sıcak suya dayanıklı değildir. Bağlantı her zaman soğuk su hattından alınır.
• Uzun tatil sonrası ilk tankı kullanmak. Haftalarca bekleyen suyu boşaltıp cihazın yeniden üretmesini beklemek doğru olanıdır.
• Tanksız cihazı tanklı gibi değerlendirmek. Direkt akışlı bir sistemde musluk açıldığında birkaç saniye içinde tam debiye ulaşılır; ilk anki gecikmeyi arıza sanıp servis çağırmak gereksizdir.
• Yer ölçmeden tanklı model almak. Dolabın içindeki çöp kovası, su sayacı ya da bulaşık makinesi bağlantısı hesaba katılmadığında tank sığmaz ve cihaz dolabın dışında kalır.

Sık sorulan sorular